لوتشیوم تراپی یک روش درمانی نوین از دسته درمان های ترانوستیک در کانسر پروستات است. لوتشیوم تراپی در درمان سرطان پروستات از سال 2022 تاییدیه اداره غذا و داروی آمریکا و اروپا را دریافت کرده است. اثر بخشی این روش درمانی در افزایش بقای عاری از بیماری، بقای عاری از پیشرفت و بهبود کیفیت زندگی در مقایسه با standard-of-care در بیمارانی مقاوم به درمان تاکسان و حداقل یک دارو از خانواده NAAD در تریال های قوی نشان داده شده است.

مکانیسم لوتشیوم تراپی

با توجه به مطالعه Lu-177 Dotatate در NET  در اکثر آدنوکارسینوما های پروستات بیان آنتی ژن اختصاصی پروستات در غشای سلول های بدخیم افزایش می بابد (PSMA overexpression)، لذا لیگاندی که از یک سو اختصاصا به آنتی ژن متصل شده و از سوی دیگر به ماده رادیواکتیو، قادر است فقط در سلول های بروز دهنده این آنتی ژن (یعنی سلول های سرطانی) تجمع یابد و از دسترس بافت های نرمال دور بماند و در نهایت از بدن دفع شود. از سوی دیگر اشعه بتای لوتشیوم که دارای خاصیت کشندگی سلول است، به طور متوسط 0.28 میلی متر و حداکثر 1.8 میلی متر در بافت نرم نفوذ دارد و به همین دلیل امکان آسیب سلول های سالم مجاور بافت بدخیم نیز به حداقل می رسد.

کدامیک از بیماران مبتلا به سرطان پروستات کاندیدای مناسبی برای لوتشیوم تراپی هستند؟

• mCRPC هایی که علیرغم درمان با حداقل یک NAAD (مانند enzalutamide یا abiraterone) و حداقل یک رژیم تاکسان دچار پیشرفت بیماری می شوند ولی برای رژیم دوم تاکسان مناسب نیستند یا درمان با رژیم دوم تاکسان را نمی پذیرند:
• در این بیماران لوتشیوم درمانی قوی ترین evidence را دارد
• در این بیماران، نتایج مطالعات برتری لوتشیوم درمانی را به standard-of-care به خوبی نشان داده اند، از نظر:
  • efficacy
  • safety
  • بهبود کیفیت زندگی
• mCRPC هایی که علیرغم درمان با حداقل یک NAAD (مانند enzalutamide یا abiraterone) و docetaxel دچار پیشرفت بیماری می شوند و کاندیدای احتمالی درمان با cabazitaxel هستند:
• در این بیماران لوتشیوم درمانی evidence قوی دارد.
• نتایج مطالعات نشان داده اند که در این بیماران لوتشیوم درمانی در مقایسه با cabazitaxe دارای برتری های زیر می باشد:
  • Response rate بالاتر (هم از نظر بیوکمیکال و هم از نظر تصویربرداری)
  • بقای عاری از پیشرفت طولانی تر (progression-free survival)
  • Long-term (12 month) responder های بالاتر
  • توکسیسیته گرید 3 و 4 کمتر

• متوسط بقای کلی (median overall survival) در هر دو روش درمانی تقریبا برابر است.

• آیا در mCRPC های taxane-naïve که علیرغم درمان با حداقل یک NAAD (مانند enzalutamide یا abiraterone) دچار پیشرفت بیماری می شوند، می توان لوتشیوم درمانی شروع کرد؟

ازانجاییکه لوتشیوم درمانی در مقایسه با docetaxel تحمل پذیری بیشتری دارد، در بیمارانی که منع مصرف docetaxel دارند، لوتشیوم درمانی دارای moderate strong recommendation است ولی در بیماران با حال عمومی خوب که احتمالا به docetaxel تحمل پذیری خوبی داشته باشند، شروع لوتشیوم درمانی توصیه نمی شود.

• مطالعات نشان داده اند که نتایج پرسشنامه های کیفیت زندگی در لوتشیوم درمانی بهتر از docetaxel  بوده است.
• نتایج یک مطالعه نشان داده است که تحمل پذیری و response rate در بیماران taxane-naïve که تحت لوتشیوم درمانی قرار گرفته اند بالاتر از بیماران post-taxane که تحت لوتشیوم درمانی قرار گرفته اند، بوده است (level of evidence: week).

• سایر بیماران.

در بیمارانی که option های درمانی alternative ، exhausted شده و یا منع مصرف دارند و هیچ optionی برای شرکت در RCT ها وجود نداشته باشد، پیشنهاد لوتشیوم درمانی در بیماران خاص می تواند منطقی و اخلاقی (Article 37 of Helsinki Declaration) باشد.

• تداخلات دارویی.

• تجویز لوتشیوم درمانی همراه با درمانهای standard-of-care شامل (ADT, NAADs, osteo-protection, focused radiation therapy)  به خوبی از سوی بیماران تحمل می شود.
• در مورد احتمال تداخلات دارویی لوتشیوم PSMA با سایر داروها مطالعات قوی در دسترس نیست.
• به دلیل عارضه شناخته شده لوتشیوم درمانی در سرکوب مغز استخوان، لازم است که درمان های زیر حداقل 4 هفته قبل از شروع لوتشیوم درمانی قطع شود:
  • رادیوتراپی با فیلد گسترده
  • شیمی درمانی
  • درمان با ساماریوم، استرانسیوم و سایر درمانهای رادیواکتیو متاستازهای استخوانی

• موارد منع مصرف.

منع مصرف مطلق.

مطابق بررسی NCI درباره Lu-177-PSMA از آنجاییکه لوتشیوم درمانی اساسا برای بیماران دچار بدخیمی تهدید کننده حیات اندیکاسیون دارد، شاید نتوان کنترااندیکاسیون مطلق برای آن در نظر گرفت ولی قطعا فواید درمان باید بر عوارض ناشی از آن برتری داشته باشد. به همین دلیل مثلا در بیمار دچار سرکوب شدید مغز استخوان، استفاده از این روش درمانی باید با احتیاط باشد و حتما شرایط و امکانات کافی برای کنترل عوارض جانبی احتمالی باید در دسترس باشد.

منع مصرف نسبی.

• سرکوب مغز استخوان
• اختلال پیشرونده عملکرد کبد و کلیه
• Co-morbidity های شدید، مثلا قلبی-عروقی
• عفونت های حاد
• انسداد حاد مجاری ادراری یا هیدرونفروز
• بی اختیاری ادرار
• Co-morbidity های روانپزشکی کنترل نشده
• ECOG≤3
• Life expectancy < 3 month: مگر به منظور درمان palliative مورد استفاده قرار گیرد.

• بیماران خاص.
• بیماران مبتلا به کاهش متوسط عملکرد کلیه (GFR 30-50 mL/min):
  • مطالعات در خصوص این بیماران اندک است. GFR باید در هر سیکل درمان کنترل شود و در صورت کاهش پیشرونده GFR به زیر  30 mL/minباید لوتشیوم درمانی قطع شود.

• بیماران high risk برای سرکوب مغز استخوان گرید III/IV به دنبال لوتشیوم درمانی:
  • کاهش عملکرد کلیه (به دلیل تاخیر blood pool clearance)
  • سابقه شیمی درمانی سنگین قبلی
  • سابقه سرکوب طول کشیده مغز استخوان

• بیماران دارای اختلال عملکرد کبد.
  • افزایش آنزیم های کبدی به بیش از 5  برابر نرمال کنترا اندیکاسیون نسبی لوتشیوم درمانی و یا اندیکاسیون قطع آن می باشد.

• فاکتورهای پیش بینی کننده پاسخ نامطلوب به لوتشیوم درمانی:
• جذب پایین در اسکن Ga68- PSMA PET/CT یا Tc-99m PSMA SPECT قبل از درمان
• وجود بافت های تومورال viable (مثلا دارای جذب در اسکن FDG PET/CT) ولی فاقد جذب PSMA در اسکن پت یا اسپکت.

لوتشیوم  Dotatate چیست و در چه مواردی کاربرد دارد؟ لوتشیوم ۱۷۷ یک ماده رادیواکتیو است که می‌توان آن را به حامل موسول به Dotatate اضافه کرد. زمانی که این ماده به بدن فرد تزریق می‌شود، به سلول های خاص تومور متصل شده و این سلول های سرطانی را با تابش اشعه یونیزاسیون در درون بدن از بین می‌برند.  لوتشیوم Dotatate برای درمان تومورهای نورواندوکرین (غدد درون ریز) با گرید پایین یا متوسط که با سایر روش های درمان پاسخ نگرفته اند انجام می‌شود. در این مقاله قصد داریم اطلاعاتی در زمینه لوتشیوم Dotatate برای شما بیان کنیم، برای کسب اطلاعات بیشتر تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.

لوتشیوم (Lutetium-177 PSMA) یک روش درمانی پرتوی جدید است که برای درمان سرطان پروستات پیشرفته و متاستاتیک مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش بر اساس استفاده از لوتشیوم-177، یک ایزوتوپ رادیواکتیو است که به یک مولکول PSMA (پروتئین مخصوص سطح سلول‌های سرطان پروستات) متصل می‌شود.

مزایای استفاده از لوتشیوم درمانی در درمان سرطان پروستات

1. هدفمندی بالا: لوتشیوم درمانی به طور اختصاصی سلول‌های سرطانی پروستات را هدف قرار می‌دهد.
2. اثربخشی بالا: مطالعات نشان داده‌اند که این روش می‌تواند باعث کاهش چشمگیر سطح PSA و حجم تومور در بیماران شود.
3. عوارض کمتر: به دلیل هدفمندی بالا، عوارض جانبی این روش درمانی نسبت به سایر درمان‌ها کمتر است.

محدودیت‌ها و نکات مهم:

• این روش برای مرحله پیشرفته و متاستاتیک سرطان پروستات مناسب است.
• نیاز به بررسی میزان بیان PSMA در تومور برای انتخاب بیماران مناسب.
• امکان بروز عوارضی مانند خستگی و کاهش شمارش سلول‌های خونی وجود دارد.
• نیاز به تجویز و نظارت دقیق پزشک متخصص است.

 

در مجموع، لوتشیوم تراپی یک رویکرد درمانی امیدوارکننده برای بیماران مبتلا به سرطان پروستات پیشرفته است که می‌تواند در کنار سایر درمان‌ها مورد استفاده قرار بگیرد.

آیا لوتشیوم درمانی مناسب برای همه بیماران مبتلا به سرطان پروستات است؟

خیر، لوتشیوم تراپی مناسب برای همه بیماران مبتلا به سرطان پروستات نیست. این روش درمانی بیشتر برای مراحل پیشرفته و متاستاتیک سرطان پروستات در نظر گرفته شده است.

برای انتخاب بیماران مناسب استفاده از لوتشیوم درمانی، عوامل زیر مورد توجه قرار می‌گیرند:

1. مرحله بیماری: این روش معمولاً برای بیماران با سرطان پروستات پیشرفته و متاستاتیک توصیه می‌شود، زیرا در این مراحل سایر درمان‌های استاندارد اثربخشی کمتری دارند.
2. میزان بیان PSMA: بررسی میزان بیان پروتئین PSMA در سلول‌های سرطانی بیمار ضروری است، زیرا این روش بر اساس هدف قرار دادن این پروتئین کار می‌کند.
3. وضعیت عمومی و سلامت بیمار: بیمار باید از وضعیت عمومی و سلامت مناسبی برخوردار باشد تا بتواند این درمان را تحمل کند.
4. سایر درمان‌های قبلی: بیماران با مقاومت دارویی یا شکست سایر درمان‌های استاندارد، بهترین کاندیداهای استفاده از لوتشیوم تراپی هستند.

بنابراین، لوتشیوم درمانی یک روش درمانی هدفمند برای مواردی است که سایر درمان‌های معمول موثر واقع نشده‌اند. ارزیابی کامل بیمار توسط پزشک متخصص ضروری است تا مناسب بودن این روش برای وی تعیین شود.